In het Forum over Getuigenis sprak ds. Dr. Atkins over een verschuiving in de westerse samenleving. Het effect hiervan op het christelijk getuigenis is zichtbaar in missionaire methoden. In plaats van een kerk als centrum te nemen voor missionaire activiteiten zijn er gezinnen die zich ergens vestigen. Vanuit het centrum van hun leven worden er relaties aangegaan met mensen uit hun omgeving om samen een gemeenschap te vormen.

Vanuit Albanië kwam het getuigenis hoe de kerk weer ontstond in een atheistisch land waar elke herinnering aan het christelijk geloof verwijderd was door het communisme. ‘Christ is risen’ was de lofzang aan het einde van deze presentatie.

Tijdens de bespreking in kleine groepen werd ik niet geraakt door de verschillende visies, mooie suggesties of kennis van evangelisatie. Het verhaal van een oudere vrouw uit Oxford raakte mij. Haar persoonlijk getuigenis over het simpelweg opknappen van een verwaarloosde kerktuin verraste mij door de eenvoud. Het bieden van een groene rustplaats in een verstedelijkt gebied was een getuigenis voor veel omwonenden. Deze vrouw zocht mogelijkheden om haar geloof in Jezus handen en voeten te geven, en ging aan de slag, stelde zichzelf beschikbaar, en werd verrast door de zegen van God. Het zoeken naar mogelijkheden in de eigen omgeving en jezelf beschikbaar maken is het getuigenis welke nodig is in een westerse individualistische samenleving.

Het samenvatten van de veelheid van woorden is monnikkenwerk. En dat is toch teveel gevraagd van een protestant. Daarom beperk ik me tot enkele rake uitspraken of samenvattingen van de lezingen.

De katholieke bisschop Kaspers:
Wat ons ook scheidt als Orthodox, Protestants and Katholieke christenen, de belijdenis van ons geloof in Jezus Christus bindt ons samen.
We zullen ons moeten realiseren dat wij geen eenheid realiseren. Het is een gave van Gods Geest.
De eenheid van de kerk is geen doel in zichzelf. Niemand, zelfs de kerk niet, leeft voor zichzelf. Het gebed van Jezus om eenheid had als doel dat de wereld in Hem gelooft.

Voorzitter van de CEC, ds. Clermont:
Niemand van ons wil het Licht van Christus verduisteren, in de weg staan. Maar ondanks de vele beloften van God, het werk van de Geest en de opdracht van Christus lukt het ons nog steeds niet om eenheid te vinden. Hoe dan ook, het opsommen van een veelheid aan moeilijkheden en verschillen is het slechtste wat we kunnen doen. Wat wij nodig hebben, wat de wereld nodig heeft zijn getuigenissen en tekenen. Wij moeten de moed vinden om onze schuld te belijden en ons laten verlichten door de Geest van God die ons zal leiden in een nieuw leven.

De oecumenische patriarch Bartholomew:
De fundamenten van een nieuwe Europa kunnen niet alleen politiek, cultureel en nationaal zijn. Daarom zullen wij met onze beste krachten werken aan een humaan en sociaal Europa, verlicht door het eeuwige en onvervangbare licht van Christus.

Samen met 2500 andere gedelegeerden heb ik tijdens de eerste Plenary vooral geluisterd. Veel woorden, goede wensen, getuigenissen maar wel erg veel. Om een impressie te geven van deze plenary geef ik hieronder een videofragment:

Op het grote plein in Sibiu verzamelen zich steeds meer mensen voor het podium. Hier zal de opening van de Assemblee plaatsvinden. Rondkijkend ontdek je de veelkleurigheid van de christelijke kerk in Europa. Rooms Katholieke bisschoppen, monnikken in zwart of witte pij, Oosters Orthodoxe bisschoppen en wat minder herkenbare protestanten.

Bijzonder genoeg stond ik naast een oudere inwoner van Sibiu die een cursus Nederlands had gevolgd en zijn kennis bij mij toetste. Hij was orthodox maar ging regelmatig naar de Evangelisch Lutherse kerk. Hij wenste mij ‘veel goeds’ in gebroken nederlands en zijn stralende glimlach vertelde iets van zijn enthousiasme.
De Assemblee is echt begonnen.

Een eerste ervaring in Sibiu was de tentoonstelling van Melanchton. Dit gaf een mooi, overzichtelijk beeld van deze reformator. De titel van dit symposium is ook gelijk een beschrijving van zijn leven. ‘grenzen overwinnen’.

Melanchton heeft geijverd om reformatoren bij elkaar te houden. Hij was veel meer dan de assistent van Luther. In Melanchton ontdekken we een theoloog die wegen zocht om de eenheid te bewaren.

Na wat vertraging, luchtzakken en een overstap werd ons vliegtuig in Sibiu op de grond gezet. Vanuit de lucht was al zichtbaar hoe hard hier gewerkt wordt aan de vooruitgang. Een modern kantoor van een westerse multinational staat naast een vervallen fabriek die deze hele ontwikkeling aan zich voorbij heeft zien trekken.

Grote ambities en veel bedrijvigheid typeren deze europese culturele hoofdstad van 2007. Terwijl we de impressies op ons in laten werken valt me op hoe onze bagage wordt uitgeladen. Zeker 6 mensen lopen rond bij de band waar de koffers opstaan en voor mij is niet duidelijk wat hun taken zijn, ik betwijfel zelfs de meerwaarde van elke rondlopers. Maar eigenlijk is het erg mooi en een harde les voor een westerling. Met een kritische blik wordt deze bezigheid beoordeelt op effectiviteit en snelheid. En ik voel het ‘jachtige’ weer in mij opkomen. Maar terugdenkend aan het overgeorganiseerde Schiphol met de lange rijen en veelheid aan regels bevalt me de stijl van Sibiu wel.

Ontspannen heb ik de tijd gevonden om kennis te maken met mijn omgeving en ben ik onder de indruk van de bereidheid om het ‘de gasten’ naar de zin te maken.

Druk doende met het inpakken van een koffer realiseerde ik mij hoe dicht bij huis de oecumene zichtbaar is, tenminste als je er oog voor hebt. De afgelopen week waren onze kinderen welkom op de VakantieBijbelWeek waar ze genoten van de ontmoeting met anderen. Vanzelfsprekend konden ze vanochtend dus ook niet gemist worden bij de feestelijke afsluiting in een gezamenlijke dienst. Op dat zelfde moment mocht ik mij verheugen in de voorbede van mijn eigen gemeente tijdens de ochtenddienst. En terwijl ik ’s avonds thuis mocht blijven voor de ‘kleintjes’ zijn de andere gezinsleden naar een Interkerkelijke dienst in de buitenlucht.

Bijzonder dat je door een reis naar Roemenië meer oog krijgt voor de ‘verbondenheid in Christus’ hier in Nederland.

‘opdat zij allen één zijn’. Dit gebed, dit verlangen van Jezus moet ons telkens weer in beweging zetten. In beweging, onderweg naar de ander. Op zoek naar een ontmoeting rondom de Schrift, een ontdekkend getuigenis of de gemeenschap van het gebed.

Maar telkens weer blijkt hoe bedreigend die eenheid kan zijn. Want juist in de ontmoeting met een ander ontdek je jezelf. En dat kan bedreigend zijn. Je vooronderstelling over je eigen geloof, en de vooroordelen over het geloof van die ander worden betwijfeld. Maar is dat juist niet de zegen van het zoeken naar eenheid? De ontdekking dat God niet past in mijn kaders, in mijn beleving. Hij is de totaal Andere die zich bekend wil maken aan mij, soms op ongedachte wijze.

En als ik mijzelf eerlijk de vraag stel of de ‘gebrokenheid van Christus lichaam’ mij raakt, moet ik belijden dat ik deze verdeeldheid geaccepteerd heb. Het lijkt of ik, en met mij velen, geniet van de grote diversiteit van scherven die met belangstelling wordt bestudeert. Zonder stil te staan bij het feit dat al die scherven hun doel missen nu de vaas gebroken is.

Vanuit Johannes 17 worden wij opgeroepen om telkens weer de eenheid te zoeken zoals Christus één was met Zijn Vader. Samen schuld te belijden, vergeving te vinden en in dankbaarheid Hem aanbidden. Als de lijm die de scherven weer verbindt.
‘en zie Ik maak alle dingen nieuw’

Roemenië lijkt wel de plek voor internationale ontmoetingen tussen christenen. Onderweg naar Sibiu gaan mijn ogen steeds meer open voor ontmoetingen van christenen uit verschillende tradities, kerken en landen.

Daarom was ik ook verrast door de berichtgeving rondom het congres van het International Reformed Theological Institute in Cluj (Roemenië). Niet alleen in Sibiu maar ook in Cluj komen christenen bij elkaar om samen na te denken over het gemeenschappelijke geloof en onze taak in deze wereld.

Tijdens het congres in Cluj stelde dr. Dirkie Smit uit Zuid-Afrika het volgende: “Belijdenissen ontstaan vaak in conflictsituaties en brengen duidelijkheid, maar dragen ook bij tot verdeeldheid, tot het afbakenen van grenzen”.

De eerste vraag die ik aan mijzelf stelde was; hoe is dit mogelijk? Hoe kan het uitspreken van je geloof tegelijk ook verdeeldheid brengen? Waarom creëert het verwoorden van je belijdenis ook afstand?

Veel heeft te maken met de al genoemde situatie waarin belijdenissen ontstaan; conflictsituaties of de noodzaak om je geloof te verdedigen. Toch wil ik de vraag niet uit de weg gaan of er wel belijdenissen nodig zijn? Waarom moeten wij ons geloof afbakenen, positioneren ten opzichte van anderen? Stel je eens voor dat er niet meer de behoefte zou bestaan om je eigen geloofsbeleving, belijdenis te omschrijven. Dat er geen noodzaak meer is om je eigen standpunt te verwoorden. Misschien dat hierdoor de verdeeldheid wegvalt?

Deze gedachte lijkt sympathiek maar is ook weinig vruchtbaar. Juist voor je identiteitsvorming is het noodzakelijk om je positie te bepalen. Het zou jammer zijn als er geen gesprek meer mogelijk is over de veelkleurigheid van het christelijk geloof. Vanuit de wens om de diversiteit te verzwijgen kan de geloofsinhoud ook verdampen in het oprekken van geloofsstandpunten.

Volgens mij ligt er veel meer een begaanbare weg in de bewustwording dat we aan elkaar gegeven zijn. Onze God geeft ons aan elkaar om van elkaar te leren en zo meer te ontdekken van wie Hij voor ons wil zijn. Is er dan geen verschil van inzicht, belijdenis meer? Ongetwijfeld blijft die bestaan. Maar met deze verschillen gaan we samen op weg, onderweg naar het nieuwe Jeruzalem.

Toen ik vandaag vertelde over de reis naar Sibiu maakte mijn gesprekspartner het volgende grapje. ‘weet je wat oecumene betekent? Zoveel mogelijk water in elkaars wijn doen’

Nadat ik mijn lachspieren weer in toom had reageerde ik dat het wel een herkenbaar beeld was. Althans totdat ikzelf betrokken mocht raken bij deze reis naar de Assemblee. Op één of andere manier had het vooroordeel van ‘veel en vaag gepraat zonder inhoud’ mij ook te pakken maar moest ik dat vooroordeel vaarwel zeggen na de ontmoetingen met de andere afgevaardigden.

Misschien komt het wel doordat de opdracht van Christus om de eenheid in Hem te zoeken teveel beland en verzand is in menselijk streven. En eerlijkheidshalve moet ook gezegd worden dat er een periode was waarin er over van alles en nog wat gesproken mocht worden behalve over Jezus verzoening.

In de voorbesprekingen met de medereizigers ontdekte ik hoe mooi het is om elkaar te ontmoeten, van elkaar te leren, kennis te nemen van elkaars tradities, rituelen en geloofsovertuigingen. Juist vanuit het besef dat onze God en Vader niet te vangen is in mijn eigen geloofsbeleving krijg ik meer waardering voor andere broeders en zusters. Om zo samen meer te ontdekken van de lengte, de breedte, de hoogte en de diepte van Jezus liefde.