Tijdens de opening donderdagmorgen gaven twee jong volwassenen een getuigenis. Timi Dorgu, een anglikaanse student vertelde:
Ik geloof dat Gods vergeving niet iets is dat we moeten opsluiten in onze diensten en vieringen. De vreugde van de redding door Jezus dood en opstanding moet zichtbaar zijn voor allen om ons heen.

De protestantse bisschop dr. Huber uit Duitsland:
We zullen geestelijke diepte en theologische duidelijkheid vinden wanneer we ontdekken dat ons eigen ego, hetzij groot of klein, niet het centrum is van de wereld.
De protestantse visie op God’s aanwezigheid is gebaseerd op het inzicht dat God’s licht en waarheid niet in tegenstelling is met de moderne wereld, maar het diepste fundament en grond voor deze wereld.
Geloof heeft, altijd en overal, de taak om de grenzen aan te geven van de rede voor het verstaan van de werkelijkheid.

Richard Chartres, de anglikaanse bisschop van Londen:
Foto’s van de aarde gemaakt vanuit de ruimte geven duidelijk de welvarende landen aan omdat die baden in het licht. Wat hebben mensen die in zoveel licht, welvaart leven nodig van het Licht van Christus?
Soms lijkt het of we zo gevoelloos zijn geworden voor prikkels zodat de pogingen steeds harder en wreder worden. In wat wordt gezien als kunst zijn we uitgeput geraakt in wat we willen zeggen en een karikatuur van het leven wordt weergegeven in de tragische menselijke dierentuin van Big Brother.
Als de kerken een modern Europa willen dienen, zullen we ons niet moeten terugtrekken in een ghetto van vroomheid of het opleuken van de huidige vormen. Maar de huidige samenleving ingaan: samen met onze mede-burgers vieren waar we kunnen en tegelijk kijken waar wij allen moeten groeien in het Licht van Christus.

Wat betekent deze Assemblee eigenlijk voor Sibiu, voor de gewone man op de straat? Wat is het effect van zoveel ‘geestelijkheid’ in deze mooie Roemeense stad? Allereerst moet gezegd dat mede door deze Assemblee er een enorme injectie is gegeven aan de plaatselijke economie. En voor de wegwerker, taxichauffeur of ober is dat echt geen overbodige luxe voor nieuwe gadgets maar bittere noodzaak om te leven.
Toch hoop ik wel dat er meer is dan alleen een economisch belang. Er moet toch iets te zien zijn als zoveel christenen, kerkleiders en geestelijken bij elkaar zijn. Daar moet iets van uitgaan, dat moet een getuigenis geven.
Eerlijk gezegd ben ik hier wat in teleurgesteld. Van onredelijk geklaag over bussen die te laat vertrekken, forse ellebogen strijd bij de koffietafel en boze opmerkingen tegen obers omdat de toetjes op zijn. Wij lijken zowaar wel mensen.
Op onze weg naar huis sprak ik wat met de taxichaufeur (ivm het busgeloof). Deze jongen van 22 jaar studeerde Bedrijfskunde in Sibiu en moest in de vrije uurtjes werken. Niet voor zijn beltegoed of uitgaansleven in het weekend. Zijn inkomsten waren broodnodig om zijn vader en moeder te onderhouden die beiden ziek waren. Op mijn vraag wat de kerk zou kunnen betekenen voor hem, tenslotte zijn we in Sibiu voor bezinning op de oecumene en het effect hiervan in Europa, keek hij mij vreemd aan. Ik was de eerste die ooit zo’n vreemde vraag aan hem had gesteld. Alsof de kerk iets kon betekenen voor hem, alsof de gemeenschap die wil leven vanuit dienstbaarheid hem wil helpen, alsof de volgelingen van Hem die kwam voor mensen zich iets aantrok van de gewone man. Ik hield beschaamd mijn mond.

’s Avonds waren we te gast bij een ontmoeting van jeugd-gedelegeerden. Ondanks het feit dat ik de 30 gepasseerd ben mocht ik toch binnen komen. Het was bijzonder om christen jongeren uit diverse Europese landen te ontmoeten en om iets te horen over hun geloof en inzet voor hun kerk en de eenheid met andere kerken.
Wat mij wel opviel is dat leeftijd niets zegt over de lengte van toespraken. Blijkbaar is het een menselijk probleem om kort en bondig te zijn.
Maar door deze ontmoeting ben ik opnieuw gaan nadenken over jeugd participatie. In eerste instantie ontstond er een sfeer van ‘ wij worden toch niet gehoord want wij zijn jong’ (de zielige variant) tot ‘wij zullen eens even laten horen dat wij er zijn’ (de puberale variant). Later in de avond werden er ook andere geluiden gehoord, wijsheid komt altijd met de tijd. Want ondertussen werd er nagedacht over de strategie voor participatie en de houding van jongeren en de mogelijkheden die er zijn.

Teruglopend naar een taxi, omdat wij het geloof in de bus hadden verloren, mijmerde ik wat door over jeugdparticipatie. Hoe komt het toch dat een gediscrimineerde groep de neiging heeft om anderen ook te discrimineren? En is het probleem juist niet dat een minderheid zichzelf vaak niet serieus neemt?
Waarom bestaat er zo’n behoefte om te blijven hameren op de exclusieve positie van jongeren op basis van leeftijd? Is het niet veel effectiever om gebruik te maken van de mogelijkheden die je geboden worden en jezelf zo in te zetten dat je onmisbaar bent geworden?

Ik zal voorbeelden noemen vanuit deze conferentie:
Vanochtend werd een forse bijdrage geleverd door jong volwassenen aan de viering. Een orthodoxe jongedame en anglikaanse jongeman gaven een geweldig getuigenis. Zij maakten gebruik van de geboden mogelijkheid en waren een voorbeeld voor de aanwezigen.
Ten tweede is de Assemblee is voor een groot deel mogelijk door de inzet van stewards en vrijwilligers uit diverse Europese landen. Zonder deze jong volwassenen was de Assemblee onmogelijk (bedankt allemaal). Zij zijn een voorbeeld voor de aanwezigen hoe mensen uit verschillende landen en uit verschillende kerken effectief kunnen samenwerken.
Daarom zou ik jeugdparticipatie willen typeren door drie woorden. Voor de jong volwassenen om vanuit te leven en voor de ouderen om te beseffen. Ready, Willing and Able.

In het Forum over Getuigenis sprak ds. Dr. Atkins over een verschuiving in de westerse samenleving. Het effect hiervan op het christelijk getuigenis is zichtbaar in missionaire methoden. In plaats van een kerk als centrum te nemen voor missionaire activiteiten zijn er gezinnen die zich ergens vestigen. Vanuit het centrum van hun leven worden er relaties aangegaan met mensen uit hun omgeving om samen een gemeenschap te vormen.

Vanuit Albanië kwam het getuigenis hoe de kerk weer ontstond in een atheistisch land waar elke herinnering aan het christelijk geloof verwijderd was door het communisme. ‘Christ is risen’ was de lofzang aan het einde van deze presentatie.

Tijdens de bespreking in kleine groepen werd ik niet geraakt door de verschillende visies, mooie suggesties of kennis van evangelisatie. Het verhaal van een oudere vrouw uit Oxford raakte mij. Haar persoonlijk getuigenis over het simpelweg opknappen van een verwaarloosde kerktuin verraste mij door de eenvoud. Het bieden van een groene rustplaats in een verstedelijkt gebied was een getuigenis voor veel omwonenden. Deze vrouw zocht mogelijkheden om haar geloof in Jezus handen en voeten te geven, en ging aan de slag, stelde zichzelf beschikbaar, en werd verrast door de zegen van God. Het zoeken naar mogelijkheden in de eigen omgeving en jezelf beschikbaar maken is het getuigenis welke nodig is in een westerse individualistische samenleving.

Het samenvatten van de veelheid van woorden is monnikkenwerk. En dat is toch teveel gevraagd van een protestant. Daarom beperk ik me tot enkele rake uitspraken of samenvattingen van de lezingen.

De katholieke bisschop Kaspers:
Wat ons ook scheidt als Orthodox, Protestants and Katholieke christenen, de belijdenis van ons geloof in Jezus Christus bindt ons samen.
We zullen ons moeten realiseren dat wij geen eenheid realiseren. Het is een gave van Gods Geest.
De eenheid van de kerk is geen doel in zichzelf. Niemand, zelfs de kerk niet, leeft voor zichzelf. Het gebed van Jezus om eenheid had als doel dat de wereld in Hem gelooft.

Voorzitter van de CEC, ds. Clermont:
Niemand van ons wil het Licht van Christus verduisteren, in de weg staan. Maar ondanks de vele beloften van God, het werk van de Geest en de opdracht van Christus lukt het ons nog steeds niet om eenheid te vinden. Hoe dan ook, het opsommen van een veelheid aan moeilijkheden en verschillen is het slechtste wat we kunnen doen. Wat wij nodig hebben, wat de wereld nodig heeft zijn getuigenissen en tekenen. Wij moeten de moed vinden om onze schuld te belijden en ons laten verlichten door de Geest van God die ons zal leiden in een nieuw leven.

De oecumenische patriarch Bartholomew:
De fundamenten van een nieuwe Europa kunnen niet alleen politiek, cultureel en nationaal zijn. Daarom zullen wij met onze beste krachten werken aan een humaan en sociaal Europa, verlicht door het eeuwige en onvervangbare licht van Christus.

Samen met 2500 andere gedelegeerden heb ik tijdens de eerste Plenary vooral geluisterd. Veel woorden, goede wensen, getuigenissen maar wel erg veel. Om een impressie te geven van deze plenary geef ik hieronder een videofragment:

Op het grote plein in Sibiu verzamelen zich steeds meer mensen voor het podium. Hier zal de opening van de Assemblee plaatsvinden. Rondkijkend ontdek je de veelkleurigheid van de christelijke kerk in Europa. Rooms Katholieke bisschoppen, monnikken in zwart of witte pij, Oosters Orthodoxe bisschoppen en wat minder herkenbare protestanten.

Bijzonder genoeg stond ik naast een oudere inwoner van Sibiu die een cursus Nederlands had gevolgd en zijn kennis bij mij toetste. Hij was orthodox maar ging regelmatig naar de Evangelisch Lutherse kerk. Hij wenste mij ‘veel goeds’ in gebroken nederlands en zijn stralende glimlach vertelde iets van zijn enthousiasme.
De Assemblee is echt begonnen.

Een eerste ervaring in Sibiu was de tentoonstelling van Melanchton. Dit gaf een mooi, overzichtelijk beeld van deze reformator. De titel van dit symposium is ook gelijk een beschrijving van zijn leven. ‘grenzen overwinnen’.

Melanchton heeft geijverd om reformatoren bij elkaar te houden. Hij was veel meer dan de assistent van Luther. In Melanchton ontdekken we een theoloog die wegen zocht om de eenheid te bewaren.

Na wat vertraging, luchtzakken en een overstap werd ons vliegtuig in Sibiu op de grond gezet. Vanuit de lucht was al zichtbaar hoe hard hier gewerkt wordt aan de vooruitgang. Een modern kantoor van een westerse multinational staat naast een vervallen fabriek die deze hele ontwikkeling aan zich voorbij heeft zien trekken.

Grote ambities en veel bedrijvigheid typeren deze europese culturele hoofdstad van 2007. Terwijl we de impressies op ons in laten werken valt me op hoe onze bagage wordt uitgeladen. Zeker 6 mensen lopen rond bij de band waar de koffers opstaan en voor mij is niet duidelijk wat hun taken zijn, ik betwijfel zelfs de meerwaarde van elke rondlopers. Maar eigenlijk is het erg mooi en een harde les voor een westerling. Met een kritische blik wordt deze bezigheid beoordeelt op effectiviteit en snelheid. En ik voel het ‘jachtige’ weer in mij opkomen. Maar terugdenkend aan het overgeorganiseerde Schiphol met de lange rijen en veelheid aan regels bevalt me de stijl van Sibiu wel.

Ontspannen heb ik de tijd gevonden om kennis te maken met mijn omgeving en ben ik onder de indruk van de bereidheid om het ‘de gasten’ naar de zin te maken.